|
Antyoksydanty
Antyoksydanty (przeciwutleniacze) to substancje ograniczające ilość powstających w organizmie człowieka wolnych rodników. Czyli aktywnych atomów lub grup atomów uszkadzających struktury komórkowe, i tym samym mogących uczestniczyć w procesie rozwoju raka i chorób serca.
Witamina A (retinol)
Witamina A (retinol) należy do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i występuje w produktach pochodzenia zwierzęcego: rybach, mięsie, mleku. W roślinach i grzybach występują karotenoidy, będące prekursorem witaminy A, które w organizmach zwierząt i ludzi są metabolicznie przekształcane w witaminę A, magazynowaną głównie w wątrobie.
Do karotenoidów zalicza się karoteny, a wśród nich: alfa- i beta-karoten - podstawowy barwnik marchwi oraz likopen - główny barwnik pomidorów. Karotenoidami są też ksantofile, w tym barwnik kukurydzy - zeaksantyna, luteina - barwnik liści i żółtka jaja oraz kapsantyna - zawarta m.in. w papryce. W stanie naturalnym karotenoidy występują w komórkach roślin i zwierząt w roztworach i zawiesinach tłuszczowych, lub w połączeniu z białkiem, rozpuszczalne w wodzie.
Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że właściwości przeciwutleniające posiadają nie tylko karoteny, będące prekursorami witaminy A, ale również inne karotenoidy, np. luteina czy likopen oraz zeaksantyna, przy czym ich siła oksydacyjna jest często wielokrotnie większa od beta-karotenu.
Podstawowym źródłem karotenoidów są żółto i czerwono zabarwione warzywa i owoce oraz ciemnozielone warzywa liściaste.
Najbogatszym naturalnym źródłem karotenoidów są:
|
marchew zawierająca w 100 g 9000 ug beta-karotenu,
|
|
jarmuż (5350 ug/100 g),
|
|
szpinak (4200 ug/100 g),
|
|
papryka (3150 ug/100 g),
|
|
morele (1500 ug/100 g).
|
Witamina C
Witamina C, której jedynym naturalnym źródłem są produkty pochodzenia roślinnego nie tylko zmniejsza podatność na infekcje bakteryjne i wirusowe, ale będąc silnym przeciwutleniaczem działa przeciwnowotworowo chroniąc nas przed agresywnymi wolnymi rodnikami. Witamina C, z chemicznego punktu widzenia kwas askorbinowy (KA) i dehydroaskorbinowy (KDA) zaliczana jest do witamin egzogennych, nie produkowanych przez organizm człowieka.
Oprócz jej licznych funkcji biologicznych stanowi obok niektórych polifenoli najskuteczniejszy antyoksydant rozpuszczalny w wodzie. Jest ponadto witaminą najbardziej wrażliwą na utlenianie, wysoką temperaturę, środowisko obojętne i lekko alkaliczne, tj. typowe dla większości żywności pochodzenia zwierzęcego. Dobrze znosi natomiast warunki kwasowe, właściwe dla owoców i niektórych warzyw, które stanowią podstawowe źródło witaminy C.
Występuje we wszystkich warzywach i owocach, a jej najbogatszym źródłem są:
|
owoce dzikiej róży zawierające ponad 1000 mg witaminy C,
|
|
czarna porzeczka (200 mg),
|
|
papryka (140 mg),
|
|
brokuły (100 mg),
|
|
owoce cytrusowe (40-50 mg).
|
Błonnik
Błonnik to nie trawione w przewodzie pokarmowym nieskrobiowe, wielkocząsteczkowe węglowodany pochodzenia roślinnego takie jak: celuloza, hemiceluloza, pektyna, oraz lignina.
Wpływają one korzystnie na pracę jelit, dzięki czemu zapobiegają chorobom nowotworowym jelita grubego i odbytu, dzięki właściwościom pęcznienia powodują uczucie sytości, obniżają poziom cholesterolu, usuwają z organizmu toksyczne metale ciężkie: ołów, kadm. Najwięcej błonnika zawierają produkty zbożowe (od kilku do kilkunastu g/100g) oraz wszystkie owoce i warzywa, szczególnie suszone (śliwki, daktyle, figi - około 10g/100g).
Błonnik zawierają także nieklarowne, przecierowe soki owocowe i warzywne. Dzienna zalecana dawka błonnika to 30 g.
|
.JPG)
.jpg)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
